Wij kijken verder dan de zaak

Algemene voorwaarden: welk recht is van toepassing bij een Europese wederpartij?

Geplaatst:  19 juni 2023

Leestijd:  6 minuten

Recent besprak mijn collega mevr. mr. M.C. Evertse in haar blog het gebruik van algemene voorwaarden in Nederlandse overeenkomsten. In het hierna volgende behandel ik één specifiek onderwerp: het forumbeding in algemene voorwaarden in de EU.

De internationale overeenkomst.
In dit artikel beperk ik mij tot overeenkomsten tussen twee partijen die gevestigd zijn in verschillende lidstaten van de EU.

Op deze overeenkomsten zijn verschillende Europese verordeningen van toepassing. Waaronder de zogenoemde Brussel I bis Verordening. Een verordening die gaat over rechtsbetrekkingen in handelszaken. Eén van de daarin geregelde zaken, is het forumbeding: wanneer is welke rechter bevoegd? Een belangrijk beding, want het maakt immers nogal wat uit of u het geschil kunt laten beslissen in Utrecht of dat u daarvoor naar Daugavpils in Letland of Plovdiv in Bulgarije moet.

Kunt u regelen welke rechter bevoegd is?
Ja, in zijn algemeenheid wel. Maar dat moet u dat wel uitdrukkelijk en schriftelijk overeenkomen. Mondeling mag ook, als het later maar schriftelijk bevestigd wordt.
Het mag een overeenkomst zijn die speciaal gaat over de bevoegdheid van de rechter (en eventueel ook over het recht dat van toepassing op geschillen uit de overeenkomst), maar het mag ook een bepaling zijn die is opgenomen tussen andere bepalingen over uw producten, uw prijzen, uw leveringscondities, etc.

Het is geen onderwerp dat zich makkelijk laat uitonderhandelen. Natuurlijk wil een Roemeen of Portugees wel zaken met u doen, maar afstand doen van zijn eigen rechter zal niet gemakkelijk gebeuren.

Wat als u niets regelt?
Dan bepaalt de Verordening dat de bevoegde rechter, de rechter is van de plaats waar de overeenkomst moet worden uitgevoerd. Overeenkomsten hebben altijd twee zijden: meestal levert de ene zijde een product of dienst en de andere zijde betaalt. Niet de plaats waar wordt betaald is de plaats van uitvoering, maar de plaats waar wordt geleverd.

Maar waar hoe en waar levert u? Af fabriek (EXW) in Nederland of bij de klant (DDP) in het buitenland? Of misschien wel bij een terminal (DAT) in een derde lidstaat?

Maar als het niet gaat om een overeenkomst, maar om een vordering wegens een onrechtmatige daad (denk bijv aan schade aan goederen of personen), dan is weer een andere rechter bevoegd volgens de Verordening. En zo gelden voor verzekeringszaken, voor arbeidszaken, voor door consumenten gesloten overeenkomsten, voor zaken die gaan over onroerend goed, etc. weer andere regels.

Anders gezegd: als u niets regelt, wijst de Verordening wel een bevoegde rechter aan, maar of u dat steeds uit zal komen, is zeer twijfelachtig.

U heeft dus belang bij een forumbeding. Maar dat is geen makkelijk onderwerp om over te onderhandelen. In de praktijk wordt dan ook vaak geprobeerd het onderwerp maar ‘een beetje te verstoppen” in algemene voorwaarden. Iedereen weet dat ze er zijn, weinig mensen lezen ze, maar ze kunnen wel verstrekkende zaken regelen.

Een forumbeding in algemene voorwaarden.
De eerste vraag is: mag dat? Antwoord: ja, tenzij u zaken doet met consumenten.

U moet wel zorgen dat u aan kunt tonen dat uw wederpartij vóór de totstandkoming van de overeenkomst kennis heeft kunnen nemen van uw voorwaarden. Dat kunt u bijv. doen door uw voorwaarden mee te sturen met uw offerte. Ook mag u in uw offerte verwijzen naar het forumbeding in uw algemene voorwaarden middels een link naar uw website. Uiteraard kunt u ook uw wederpartij  verzoeken om een getekende order, waar uitdrukkelijk het forumbeding is vermeld. Een verwijzing naar uw algemene voorwaarden in uw opdrachtbevestiging is te laat! 
Daarmee komt u niet weg als uw wederpartij is gevestigd in een Europese lidstaat.

Tussen twee Nederlandse zakelijke partijen wordt de toepasselijkheid van algemene voorwaarden al gauw aangenomen als meerdere malen zaken met elkaar is gedaan en daarbij steeds naar de algemene voorwaarden is verwezen. 
Is er echter een Europese partij betrokken dan moet het forumbeding eigenlijk uitdrukkelijk overeengekomen zijn. Is dat niet het geval, dan kunt u eigenlijk alleen nog een beroep doen op het forumbeding in algemene voorwaarden als 1)de toepasselijkheid van de algemene voorwaarden (met daarin het forumbeding) in overeenstemming is met een gewoonte die beide partijen kennen én 2) dat in de internationale handel algemeen bekend is én 3)die gewoonte door partijen bij dergelijke overeenkomsten in de betreffende branche doorgaans in acht genomen worden.
Alle drie genoemde elementen zult u moeten bewijzen, als uw wederpartij die betwist.

Laat u, voordat u zaken gaat doen met Europese partijen, dus adviseren over de wijze waarop u uw belangen moet beschermen.

Mr. J. Brouwer
jbrouwer@boersadvocaten.nl
0318-522404


Gekoppelde categorieën:


Terug naar overzicht

Onze advocaten helpen u graag verder. Wat kunnen we voor u doen?

Contact opnemen

Gerelateerde artikelen

Alle artikelen